Wat is glasvezel en hoe komt het licht in je huis

Wat is glasvezel precies? Een draad van glas

Glasvezel is in de kern een heel eenvoudige techniek. Het is een methode om data te versturen met lichtpulsen door een flinterdunne draad gemaakt van zeer zuiver glas. Zo’n glasvezel, ook wel ‘fiber’ genoemd, is niet dikker dan een menselijke haar. Om deze kwetsbare kern te beschermen, zitten er meerdere lagen kunststof en een stevige buitenmantel omheen. Een glasvezelkabel die onder de straat ligt, bevat vaak een bundel van tientallen of zelfs honderden van deze vezels.

Inhoudsopgave

1. Wat is glasvezel precies? Een draad van glas
2. De reis van het internetsignaal: van wijkcentrale tot meterkast
3. Het laatste stukje: de glasvezelaansluiting in je huis
4. Symmetrische snelheid: waarom uploaden met glasvezel zo snel is
5. Glasvezel, kabel en DSL: de techniek vergeleken
6. De toekomst van glasvezel: wat is XGS-PON?
7. Wat je nu doet
8. Veelgestelde vragen

De werking van glasvezel is gebaseerd op een natuurkundig principe: totale interne reflectie. De kern van de glasvezel heeft een iets andere brekingsindex dan de mantel die er direct omheen zit. Hierdoor wordt het licht, dat in de kern reist, continu tegen de binnenkant van de mantel weerkaatst. Het licht kan niet ontsnappen en wordt gedwongen om het pad van de vezel te volgen, ook als de kabel bochten maakt. Dit proces is extreem efficiënt, waardoor het lichtsignaal kilometers kan afleggen met minimaal verlies van sterkte.

Dit is een fundamenteel verschil met oudere internettechnieken zoals DSL (via de koperen telefoonlijn) en kabel (via de coaxkabel). Deze technieken gebruiken elektrische signalen om data te versturen. Elektriciteit is gevoelig voor storing van buitenaf, bijvoorbeeld door andere kabels, en de signaalsterkte neemt snel af naarmate de afstand tot de wijkcentrale groter wordt. Licht heeft deze nadelen niet, wat glasvezel een stabielere en betrouwbaardere technologie maakt.

Voor jou betekent dit dat een glasvezelverbinding minder last heeft van storingen en dat de snelheid die je wordt beloofd, ook daadwerkelijk bij je binnenkomt, ongeacht hoe ver je van de wijkcentrale woont.

De reis van het internetsignaal: van wijkcentrale tot meterkast

Het internetsignaal dat via glasvezel je huis binnenkomt, heeft al een hele reis achter de rug. Deze reis begint in een wijkcentrale, ook wel een PoP (Point of Presence) genoemd. Dit is een knooppunt waar het landelijke internetnetwerk wordt verbonden met het lokale netwerk voor jouw wijk of dorp. Vanaf hier vertrekt een dikke hoofdkabel, gevuld met een grote bundel glasvezels, de grond in.

Deze hoofdkabel loopt onder de belangrijkste straten van de wijk. Je kunt het netwerk zien als een boom. De wijkcentrale is de stam, de hoofdkabels zijn de dikke takken. Op strategische plekken, vaak onder een stoeptegel of in een straatkast, worden deze hoofdkabels opgesplitst in dunnere kabels die de verschillende straten ingaan. Dit zijn de dunnere takken van de boom. Deze splitsing gebeurt met een ‘splitter’, een passief apparaatje dat het lichtsignaal verdeelt over meerdere vezels zonder dat er stroom voor nodig is. Dit maakt het netwerk efficiënt en onderhoudsarm.

Vanaf een splitter in de straat loopt er uiteindelijk één enkele glasvezel naar jouw woning. Dit laatste stukje, van de straat naar je gevel, wordt de ‘dropkabel’ genoemd. Bij de aanleg van glasvezel in een wijk wordt de straat opengegraven om buizen te leggen waar deze kabels doorheen worden geblazen. De monteur brengt de kabel vervolgens via de gevel of de kruipruimte naar binnen, meestal naar de meterkast.

Wat je met deze informatie kunt, is begrijpen waar de complexiteit van de aanleg zit. De kwaliteit van je verbinding hangt af van dit fysieke netwerk dat tot aan je voordeur wordt gebouwd. Controleren of dit netwerk op jouw adres beschikbaar is, is de eerste stap om te weten of je kunt overstappen.

Het laatste stukje: de glasvezelaansluiting in je huis

Zodra de glasvezelkabel je huis binnenkomt, meestal in de meterkast, begint het traject binnenshuis. De installatie bestaat uit een paar nieuwe kastjes die samenwerken om het lichtsignaal om te zetten in een bruikbaar internetsignaal voor je computer, telefoon en televisie.

De onderdelen die je zult tegenkomen zijn:

1. FTU (Fiber Termination Unit): Dit is het eerste punt waar de glasvezel binnenkomt en ‘afgemonteerd’ wordt. Het is een klein, passief wit kastje dat de kwetsbare vezel beschermt. Het is in feite het eindpunt van het netwerk van de netbeheerder.
2. ONT (Optical Network Terminal): Op de FTU wordt een actief apparaat aangesloten, de ONT. De naam zegt het al: dit kastje zet het optische signaal (licht) om in een elektrisch signaal. De ONT is de vertaler tussen het glasvezelnetwerk en je eigen apparatuur. Je kunt het zien als het ‘glasvezelmodem’. In een apart artikel leggen we precies uit wat een ONT is en welke functie het heeft.
3. Modem of router: Vanaf de ONT gaat een normale netwerkkabel (UTP-kabel) naar de router die je van je provider krijgt. Deze router creëert je thuisnetwerk. Hij zorgt voor de wifi-verbinding en heeft meestal een paar poorten waar je apparaten met een kabel op kunt aansluiten, zoals een computer of een spelcomputer.

Deze drie onderdelen vormen samen de glasvezelaansluiting in de meterkast. Soms zijn de ONT en de router gecombineerd in één apparaat, maar vaak zijn het twee losse kastjes. Het is goed om het verschil te weten. Als je internetproblemen hebt, is de ONT het domein van de netwerkbeheerder (zoals KPN of Delta) en de router het domein van je internetprovider (zoals Odido of Budget Thuis).

Symmetrische snelheid: waarom uploaden met glasvezel zo snel is

Een van de grootste voordelen van glasvezel is de symmetrische snelheid. Dit betekent dat de downloadsnelheid gelijk is aan de uploadsnelheid. Als je een abonnement van 1.000 Mb/s hebt, kun je met die snelheid bestanden downloaden, maar ook versturen. Dit is een groot verschil met kabel en DSL, die asymmetrisch zijn: de uploadsnelheid is daar veel lager dan de downloadsnelheid.

De reden hiervoor is puur technisch. Een glasvezel heeft een enorme capaciteit. Om data te versturen en te ontvangen, worden verschillende golflengtes (je kunt dit vergelijken met verschillende kleuren licht) gebruikt. Het downloadverkeer gebruikt bijvoorbeeld de ene golflengte en het uploadverkeer een andere. Omdat ze elkaar niet in de weg zitten, kan voor beide richtingen dezelfde hoge snelheid worden geboden. Er is geen technische beperking die een lagere uploadsnelheid afdwingt.

Bij kabel en DSL is dit anders. Coaxkabels zijn oorspronkelijk ontworpen voor het eenrichtingsverkeer van televisiesignalen. Het frequentiespectrum is daarom vooral gereserveerd voor downloaden. Voor uploaden is maar een klein deel van de bandbreedte beschikbaar. DSL gebruikt oude koperen telefoonlijnen die ook niet ontworpen zijn voor hoge datasnelheden in twee richtingen. De techniek is geoptimaliseerd voor downloaden, wat voor de meeste mensen lange tijd het belangrijkst was.

Vandaag de dag is een hoge uploadsnelheid steeds belangrijker. Denk aan videobellen, waarbij je constant een videobeeld van hoge kwaliteit verstuurt. Of het back-uppen van grote bestanden naar de cloud, het uploaden van video’s naar YouTube, of het spelen van online games waarbij een snelle reactietijd (lage latency) cruciaal is. Met een symmetrische glasvezelverbinding verlopen al deze taken soepel en snel.

Glasvezel, kabel en DSL: de techniek vergeleken

Om de voordelen van glasvezel te begrijpen, helpt het om de techniek direct te vergelijken met de alternatieven: kabelinternet via de coaxkabel en DSL via de koperen telefoonlijn. Elke techniek heeft zijn eigen kenmerken, voor- en nadelen.

Kenmerk	Glasvezel	Kabel (Coax)	DSL (Koper)
Materiaal	Haardunne vezel van glas	Koperen coaxkabel	Koperen telefoonlijn
Signaaltype	Lichtpulsen	Elektrische radiosignalen	Elektrische signalen
Maximale downloadsnelheid	Tot 10.000 Mb/s (10 Gb/s)	Tot 1.000 Mb/s (1 Gb/s)	Tot 200 Mb/s
Maximale uploadsnelheid	Gelijk aan download (symmetrisch)	Tot 100 Mb/s	Tot 30 Mb/s
Invloed van afstand	Nee, geen signaalverlies	Beperkt, signaal wordt versterkt	Ja, hoe verder van de wijkkast, hoe trager
Gedeelde verbinding	Nee, eigen vezel tot de wijkkast	Ja, capaciteit in de straat wordt gedeeld	Nee, eigen lijn tot de wijkkast

Deze tabel maakt duidelijk dat glasvezel op de belangrijkste technische aspecten superieur is. De snelheid is niet alleen hoger, maar ook stabieler en symmetrisch. Het feit dat je de verbinding niet deelt met de buren (tot aan de wijkkast) betekent dat je ook tijdens piekuren, als iedereen in de straat online is, de volledige snelheid behoudt. Bij kabelinternet kan de snelheid op die momenten iets teruglopen.

Dit overzicht helpt je een geïnformeerde keuze te maken als je op je adres kunt kiezen tussen meerdere technieken. Voor intensief gebruik is glasvezel doorgaans de beste optie.

De toekomst van glasvezel: wat is XGS-PON?

De ontwikkeling van glasvezeltechnologie staat niet stil. Terwijl veel huishoudens nu worden aangesloten op een netwerk dat snelheden tot 1.000 Mb/s (1 Gb/s) mogelijk maakt, wordt er alweer gewerkt aan de volgende generatie. De huidige standaard heet GPON (Gigabit Passive Optical Network). De opvolger, die nu al op steeds meer plekken wordt uitgerold, heet XGS-PON.

XGS-PON staat voor Tien (X) Gigabit Symmetrisch Passief Optisch Netwerk. De naam verklapt de belangrijkste verbetering: deze techniek maakt symmetrische snelheden tot 10.000 Mb/s (10 Gb/s) mogelijk. Dit is tien keer sneller dan wat de meeste mensen nu gewend zijn. Het mooie is dat voor deze upgrade de glasvezel in de grond niet vervangen hoeft te worden. Alleen de actieve apparatuur in de wijkcentrale en de ONT in de meterkast moeten worden vernieuwd.

Hoewel de meeste huishoudens nu nog geen 10 Gb/s nodig hebben, toont de komst van XGS-PON aan dat glasvezel een toekomstvaste keuze is. De vraag naar data groeit exponentieel, met steeds meer slimme apparaten in huis, 4K- en 8K-streaming, virtual reality en cloud-toepassingen. De glasvezelinfrastructuur die nu wordt aangelegd, kan deze groei voor decennia aan. Lees meer over de details in ons artikel wat is XGS-PON en wat je ervan merkt.

Voor jou betekent dit dat een investering in een glasvezelaansluiting een investering in de toekomst is. Het netwerk kan meegroeien met je behoeften, zonder dat er opnieuw gegraven hoeft te worden.

Wat je nu doet

Na deze technische uitleg over wat glasvezel is en hoe het werkt, kun je een paar concrete stappen zetten om te bepalen wat de beste keuze voor jou is.

1. Controleer de beschikbaarheid op je adres. De eerste en belangrijkste stap is om te zien welke technieken en providers op jouw postcode leverbaar zijn. Niet elk adres in Nederland heeft al toegang tot glasvezel. Onze tool voor glasvezel vergelijken geeft je direct een overzicht.
2. Vergelijk de abonnementen. Als glasvezel beschikbaar is, vergelijk dan de verschillende providers. Kijk niet alleen naar de maximale snelheid, maar ook naar wat je echt nodig hebt. Voor de meeste huishoudens is een abonnement van 200 of 400 Mb/s al ruim voldoende. Let ook op actietarieven en contractduur.
3. Bereid je voor op de aanleg. Als je kiest voor glasvezel en er nog geen aansluiting in je huis ligt, wordt er een afspraak gemaakt met een monteur. Het is goed om te weten wat de aanleg van glasvezel kost en wat er tijdens de installatie gebeurt, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Veelgestelde vragen

Is glasvezel altijd sneller dan kabel?

Niet altijd in downloadsnelheid, want beide kunnen 1.000 Mb/s halen. Glasvezel is echter wel superieur in uploadsnelheid, die bij glasvezel gelijk is aan de downloadsnelheid. Daarnaast is een glasvezelverbinding stabieler, omdat je de lijn niet deelt met de buren en het signaal niet gevoelig is voor storing. In de toekomst zullen de snelheden van glasvezel die van kabel ver overstijgen.

Heb ik een nieuw modem nodig voor glasvezel?

Ja, je krijgt nieuwe apparatuur. De installatie bestaat uit een glasvezelaansluitpunt (FTU), een kastje dat het lichtsignaal omzet naar een elektrisch signaal (ONT), en een router van je provider. De router zorgt voor je wifi en bedrade netwerk. Soms zijn de ONT en router gecombineerd in één apparaat, maar het is altijd andere hardware dan je voor DSL of kabel gebruikte.

Waarom is mijn wifi-snelheid lager dan mijn glasvezelsnelheid?

De geadverteerde snelheid is de snelheid die bij je modem binnenkomt. Wifi is een draadloze technologie die binnenshuis werkt en beïnvloed wordt door afstand tot de router, muren, plafonds en storing van andere netwerken. Hierdoor is de snelheid via wifi bijna altijd lager dan de snelheid die je met een kabel direct uit het modem haalt. Lees meer over de relatie tussen glasvezel en wifi.

Is glasvezel storingsgevoeliger dan andere verbindingen?

Nee, juist minder. Omdat glasvezel met licht werkt, is het immuun voor elektromagnetische storing van bijvoorbeeld stroomkabels of andere apparatuur. DSL en kabel, die met elektrische signalen werken, kunnen hier wel last van hebben. De glasvezelkabel zelf is fysiek kwetsbaar, maar ligt goed beschermd in buizen onder de grond, waardoor de kans op een kabelbreuk klein is.

Wat is het verschil tussen glasvezel van KPN en Delta?

KPN (via netwerkbedrijf KPN Netwerk) en Delta (via netwerkbedrijf Delta Fiber) zijn de twee grootste aanleggers en eigenaren van glasvezelnetwerken in Nederland. Technisch zijn de netwerken vergelijkbaar. Het grootste verschil voor jou is welke providers hun diensten aanbieden op welk netwerk. Op het KPN-netwerk heb je vaak meer keuze uit providers. Lees meer over de verschillen tussen Delta en KPN glasvezel.