Gigabit op glasvezel, maar niet in huis: waarom je router en wifi de bottleneck zijn

De keten van glasvezel tot je apparaat: meer dan alleen de vezel

Je hebt een glasvezelabonnement van 1.000 Mb/s afgesloten, maar als je een speedtest doet op je laptop, kom je misschien maar tot 400 Mb/s. De oorzaak ligt zelden bij de glasvezel die je huis binnenkomt. De snelheid wordt beperkt door de keten van apparaten die het signaal daarna verwerken: van het modem tot je computer of smartphone. Elke schakel in die keten kan een bottleneck zijn.

Inhoudsopgave

1. De keten van glasvezel tot je apparaat: meer dan alleen de vezel
2. De eerste schakel: het glasvezelmodem (ONT) en de poorten
3. Sneller dan 1 gbit/s: multi-gigabitpoorten
4. De rol van je glasvezel router: de verkeersregelaar in huis
5. 1. De wAN-poort: de ingang van je internet
6. 2. De lAN-poorten: de uitgangen voor je bedrade apparaten
7. 3. De processor: het brein van de router
8. De zwakste schakel: glasvezel wifi snelheid in de praktijk
9. Wifi 5 (802.11ac)
10. Wifi 6 (802.11ax)
11. Wifi 6E
12. Factoren die je wifi-snelheid beïnvloeden
13. De netwerkkabel: de meest betrouwbare verbinding
14. Snelheidsverschillen in de praktijk
15. Overzicht van snelheden per schakel
16. Je thuisnetwerk verbeteren: mesh, access points of een betere router?
17. Een betere router
18. Mesh-systeem
19. Access points (aP's)
20. Wat je nu doet
21. Veelgestelde vragen

Zie het als een snelweg met meerdere rijstroken. De glasvezelverbinding is de brede snelweg die naar de afrit van je huis leidt. Maar als die afrit uitkomt op een smal landweggetje, kun je nooit de snelheid van de snelweg vasthouden. Je thuisnetwerk is dat landweggetje. De keten ziet er doorgaans zo uit:

• Glasvezelaansluitpunt (ONT): Het kastje waar de vezel je huis binnenkomt en wordt omgezet naar een internetsignaal.
• Router: Het hart van je netwerk dat het signaal verdeelt over je apparaten, bedraad en draadloos.
• Verbinding: De netwerkkabel of het wifisignaal naar je apparaat.
• Eindapparaat: Je laptop, smartphone, pc of spelcomputer.

Elk van deze onderdelen moet de gewenste snelheid aankunnen. Als één onderdeel langzamer is, bepaalt dat de maximale snelheid voor de hele keten. Om de volle snelheid van je abonnement te benutten, moet je dus zorgen dat geen van deze schakels een flessenhals vormt. Dit is overigens een andere discussie dan die over het verschil tussen glasvezel en kabelinternet, wat gaat over de techniek tot aan je voordeur.

De eerste schakel: het glasvezelmodem (ONT) en de poorten

Het eerste apparaat na de glasvezelkabel is de Optical Network Terminal, of ONT. Dit is het eigenlijke glasvezelmodem. Het vertaalt de lichtsignalen van de glasvezel naar elektrische signalen die een router kan begrijpen. De meeste providers installeren dit kastje gratis in je meterkast.

De ONT heeft een internetaansluiting (ethernetpoort) waar je de router op aansluit. De snelheid van deze poort is cruciaal. Bij abonnementen tot en met 1.000 Mb/s (1 Gbit/s) heeft deze poort een maximale snelheid van 1 gigabit. Dit is voldoende om de beloofde snelheid door te geven.

Sneller dan 1 gbit/s: multi-gigabitpoorten

Sommige providers, zoals KPN, Odido en Delta, bieden abonnementen aan van 2.000 Mb/s of zelfs 8.000 Mb/s. Om deze snelheden te kunnen leveren, is een standaard gigabitpoort niet meer genoeg. In dat geval wordt een ONT geïnstalleerd met een snellere poort, bijvoorbeeld een 2,5 Gb/s of een 10 Gb/s poort.

Als je zo’n supersnel abonnement hebt, moet de volgende schakel in de keten, je router, ook een even snelle poort hebben om het signaal zonder verlies te kunnen verwerken. Anders betaal je voor snelheid die je nooit kunt gebruiken.

Wat je hiermee doet: Controleer welke poort je ONT heeft, zeker als je een abonnement van meer dan 1.000 Mb/s overweegt. De specificaties staan meestal op het apparaat zelf of kun je navragen bij je provider.

De rol van je glasvezel router: de verkeersregelaar in huis

De router is het centrale punt van je thuisnetwerk. Hij ontvangt het internetsignaal van de ONT en verdeelt het over al je apparaten. Een goede glasvezel router is essentieel om de hoge snelheden van je abonnement te kunnen verwerken en distribueren. Hier zijn drie aspecten van de router van belang.

1. De wAN-poort: de ingang van je internet

De poort op de router waar je de kabel vanaf de ONT in steekt, heet de WAN-poort (Wide Area Network). Deze poort moet minstens even snel zijn als de poort op je ONT. Bij een 1.000 Mb/s abonnement heb je een router nodig met een 1 Gb/s WAN-poort. Vrijwel alle moderne routers hebben dit. Neem je een 2.000 Mb/s abonnement, dan heb je een router nodig met een 2,5 Gb/s WAN-poort om die snelheid te kunnen ontvangen.

2. De lAN-poorten: de uitgangen voor je bedrade apparaten

De meeste routers hebben meerdere LAN-poorten (Local Area Network) om apparaten met een kabel aan te sluiten. Standaard zijn dit 1 Gb/s poorten. Dat betekent dat elk aangesloten apparaat, zoals een pc of spelcomputer, een maximale theoretische snelheid van 1.000 Mb/s kan halen. In de praktijk is dit door overhead vaak rond de 940 Mb/s.

Voor de meeste huishoudens is dit ruim voldoende. Wil je echter bestanden razendsnel kopiëren tussen twee computers in je eigen netwerk, of heb je een thuisserver (NAS), dan kan een router met snellere 2,5 Gb/s LAN-poorten een uitkomst zijn. Je aangesloten apparaten moeten dan uiteraard ook een 2,5 Gb/s netwerkkaart hebben.

3. De processor: het brein van de router

Een router is een kleine computer met een eigen processor. Hoge internetsnelheden vergen veel rekenkracht. De router moet data pakketjes analyseren, doorsturen (routen), een firewall draaiende houden en eventueel extra diensten zoals Quality of Service (QoS) beheren. Goedkopere of oudere routers hebben soms een te zwakke processor om een volledige 1.000 Mb/s verbinding constant te verwerken, wat kan leiden tot lagere snelheden of een instabiele verbinding bij zwaar gebruik.

De routers die providers meeleveren zijn doorgaans afgestemd op de snelheid van het abonnement. Als je echter veel veeleisende taken tegelijk uitvoert, kan een krachtiger, zelf aangeschaft model een merkbaar verschil maken.

Wat je hiermee doet: Controleer de specificaties van je huidige router. Als je een abonnement van 1.000 Mb/s hebt, zorg dan dat zowel de WAN- als LAN-poorten ‘Gigabit’ of ’10/100/1000′ ondersteunen. Overweeg je een eigen router, kijk dan niet alleen naar de poortsnelheden maar ook naar de processorkracht.

De zwakste schakel: glasvezel wifi snelheid in de praktijk

Wifi is voor de meeste mensen de meest voorkomende bottleneck. De geadverteerde snelheden van wifi-standaarden zijn theoretische maxima onder perfecte laboratoriumomstandigheden. In de praktijk haal je die bijna nooit. Dat komt door afstand, muren, en storing van andere apparaten. De wifi-standaard van je router en je apparaten (laptop, telefoon) is hierin de belangrijkste factor.

Wifi 5 (802.11ac)

Dit was jarenlang de standaard en is nog steeds wijdverspreid. Wifi 5 werkt alleen op de 5 GHz-frequentieband. Hoewel de theoretische snelheid hoog is, haal je in de praktijk onder goede omstandigheden zo’n 400 tot 600 Mb/s. Prima voor de meeste toepassingen, maar niet genoeg om je gigabit-abonnement volledig te benutten.

Wifi 6 (802.11ax)

Wifi 6 is de huidige standaard en een flinke verbetering. Het is niet alleen sneller, maar ook veel efficiënter in drukke omgevingen met veel apparaten. Onder ideale omstandigheden kun je met Wifi 6 op een laptop die dichtbij de router staat snelheden van 600 tot 950 Mb/s halen. Dit komt dus al dicht in de buurt van een bedrade gigabit-verbinding.

Wifi 6E

Wifi 6E voegt een extra frequentieband toe: de 6 GHz-band. Deze band is veel rustiger omdat er nog weinig apparaten op werken. Hierdoor is de kans op storing minimaal en zijn nog hogere en stabielere snelheden mogelijk, vaak zelfs boven de 1.000 Mb/s. Het nadeel is dat het bereik van de 6 GHz-band korter is dan dat van de 5 GHz-band en dat zowel je router als je eindapparaat Wifi 6E moeten ondersteunen.

Factoren die je wifi-snelheid beïnvloeden

• Afstand en obstakels: Hoe verder je van de router bent, hoe zwakker het signaal. Muren en vloeren, met name van beton, dempen het signaal aanzienlijk.
• Interferentie: Je wifi-netwerk deelt de frequentiebanden met de netwerken van je buren, maar ook met apparaten als babyfoons, magnetrons en bluetooth-apparatuur. Dit kan voor storing en lagere snelheden zorgen.
• Je apparaat: Je kunt de nieuwste router hebben, maar als je laptop of smartphone een oude wifi-chip heeft, zal de snelheid alsnog beperkt zijn.

Wat je hiermee doet: Om je echte internetsnelheid te meten, moet je altijd eerst een speedtest met een netwerkkabel uitvoeren. Dit geeft je een betrouwbare basislijn. Vergelijk dat resultaat met een wifi-speedtest om te zien hoeveel snelheid je verliest. Controleer welke wifi-standaard je router en je belangrijkste apparaten ondersteunen.

De netwerkkabel: de meest betrouwbare verbinding

Hoewel wifi steeds sneller wordt, blijft een bedrade verbinding via een netwerkkabel (UTP-kabel) de meest stabiele en snelle optie. Voor apparaten die niet verplaatst worden en waar snelheid belangrijk is, zoals een vaste pc, een spelcomputer of een smart tv, is een kabel altijd de beste keuze.

Er zijn verschillende categorieën kabels:

• Cat5e: Deze kabel is geschikt voor snelheden tot 1.000 Mb/s (1 Gbit/s). Voor de meeste huishoudens is dit voldoende.
• Cat6/Cat6a: Deze kabels zijn beter afgeschermd tegen storing van buitenaf en kunnen hogere snelheden aan (tot 10 Gbit/s over kortere afstanden). Ze zijn een goede, toekomstbestendige keuze, zeker als je kabels door muren trekt.
• Cat7/Cat8: Deze zijn vooral bedoeld voor datacenters en bieden voor thuisgebruik doorgaans geen extra voordeel boven Cat6a.

Een oude of beschadigde kabel kan de snelheid aanzienlijk verlagen. Een kabel met een knik of een slecht aangesloten stekkertje kan terugvallen naar 100 Mb/s, zelfs als al je apparatuur gigabit ondersteunt.

Wat je hiermee doet: Gebruik voor belangrijke, vaste apparaten altijd een netwerkkabel. Controleer of je kabels van minimaal Cat5e-kwaliteit zijn. De categorie staat meestal op de kabel zelf gedrukt.

Snelheidsverschillen in de praktijk

Om het verschil tussen de verbindingen concreet te maken, zie je hieronder de geschatte downloadtijd voor een grote game van 50 GB (409.600 Mbit) bij verschillende praktische snelheden.

Zoals de grafiek laat zien, is het verschil tussen een matige wifi-verbinding en een bedrade gigabit-verbinding aanzienlijk. Waar je met een kabel iets meer dan 7 minuten wacht, ben je met een gemiddelde Wifi 5 verbinding al snel bijna een kwartier bezig. De vraag is natuurlijk welke snelheid je echt nodig hebt voor jouw gebruik.

Overzicht van snelheden per schakel

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de realistisch haalbare snelheden per onderdeel van je thuisnetwerk.

Schakel in het netwerk	Maximale praktische snelheid
ONT / Glasvezelmodem	Gelijk aan abonnement (tot poortsnelheid)
Router (met 1 Gb/s poorten)	~940 Mb/s (bedraad)
Netwerkkabel (Cat5e of hoger)	~940 Mb/s (op een 1 Gb/s poort)
Wifi 5 (802.11ac)	400 – 600 Mb/s
Wifi 6 (802.11ax)	600 – 950 Mb/s
Wifi 6E (op 6 GHz)	800 – 1.200 Mb/s

Je thuisnetwerk verbeteren: mesh, access points of een betere router?

Als je hebt vastgesteld dat je thuisnetwerk de bottleneck is, zijn er verschillende manieren om dit te verbeteren. De beste oplossing hangt af van je specifieke probleem: is de snelheid bij de router al te laag, of is vooral het bereik op andere plekken in huis een probleem?

Een betere router

Als de router van je provider ondermaats presteert, kan een zelf aangeschafte router de oplossing zijn. Deze hebben vaak een krachtigere processor, betere antennes voor een groter wifi-bereik en meer instelmogelijkheden voor de gevorderde gebruiker. Let bij de aankoop op de wifi-standaard (minimaal Wifi 6) en de snelheid van de WAN- en LAN-poorten.

Mesh-systeem

Een mesh-systeem is ideaal als je overal in huis goede wifi-dekking wilt. Het bestaat uit meerdere stations (nodes) die je door je huis verspreidt. Samen vormen ze één groot, dekkend wifi-netwerk. Je kunt naadloos van de ene naar de andere node bewegen zonder de verbinding te verliezen. Hoewel mesh-systemen uitstekend zijn voor dekking, kan de snelheid per node wel wat lager liggen dan direct bij een krachtige, losse router, zeker bij goedkopere systemen.

Access points (aP’s)

Een access point is een apparaat dat je met een netwerkkabel op je router aansluit en dat vervolgens een eigen wifi-signaal uitzendt. Dit is de meest robuuste oplossing voor het uitbreiden van je netwerk. Omdat het AP bedraad is aangesloten, is er geen snelheidsverlies zoals bij een draadloze repeater. Dit vereist wel dat je netwerkkabels kunt trekken naar de plekken waar je de AP’s wilt plaatsen. Het is de meest stabiele, maar ook de meest arbeidsintensieve oplossing.

Wat je hiermee doet: Bepaal eerst je probleem. Slechte snelheid dichtbij de router? Overweeg een betere router. Slechte dekking op zolder? Een mesh-systeem is een gebruiksvriendelijke oplossing. Wil je de hoogste, meest stabiele snelheid op een andere verdieping? Dan is een bedraad access point de beste keuze.

Wat je nu doet

Je hebt nu een volledig beeld van de factoren die je internetsnelheid thuis bepalen. Om de prestaties van je glasvezelverbinding te optimaliseren, kun je de volgende stappen doorlopen.

1. Meet je basissnelheid. Sluit een computer met een Cat5e-kabel of beter rechtstreeks aan op je router. Voer een speedtest uit. Dit is de maximale snelheid die je abonnement en router op dit moment leveren.
2. Analyseer de keten. Vergelijk de basissnelheid met je wifi-snelheid op verschillende plekken in huis. Loopt de snelheid sterk terug? Controleer de specificaties van je router (poorten, wifi-standaard) en je apparaten (wifi-chip). Is je netwerkkabel oud?
3. Upgrade de zwakste schakel. Afhankelijk van je analyse, investeer je in de juiste oplossing. Dat kan een nieuwe router zijn, een mesh-systeem voor betere dekking, of simpelweg een paar nieuwe netwerkkabels. Als uit je meting blijkt dat de snelheid bij de bron al te laag is, is het wellicht tijd om verschillende glasvezel abonnementen te vergelijken en te zien of een andere provider beter bij je past.

Veelgestelde vragen

Waarom is mijn wifi veel langzamer dan mijn bedrade snelheid?

Wifi is van nature minder stabiel en snel dan een kabel. De snelheid wordt beïnvloed door de afstand tot de router, muren en vloeren, en storing van andere netwerken en apparaten. Een bedrade meting geeft de werkelijke snelheid van je verbinding weer, terwijl wifi altijd een compromis is tussen gemak en maximale prestaties. De gebruikte wifi-standaard (zoals Wifi 5 of Wifi 6) speelt hierin ook een grote rol.

Heb ik een speciale glasvezel router nodig voor 1 Gbit/s internet?

Niet per se een ‘speciale’, maar wel een moderne. De router moet minimaal beschikken over 1 Gb/s (gigabit) WAN- en LAN-poorten. Vrijwel elke router die de afgelopen jaren is verkocht, voldoet hieraan. De router die je van je provider krijgt bij een 1 Gbit/s abonnement is hier standaard geschikt voor. Een eigen, krachtiger model kan wel voordelen bieden in stabiliteit en wifi-bereik.

Is de standaardrouter van mijn provider goed genoeg?

Voor de meeste gebruikers wel. Providers leveren een modem/router die is afgestemd op de snelheid van het abonnement. Het is een basismodel dat prima functioneert voor standaardgebruik zoals browsen, streamen en e-mailen. Als je een groot huis hebt, veel apparaten tegelijk gebruikt of geavanceerde functies wilt, kan een eigen, krachtigere router of een mesh-systeem een aanzienlijke verbetering zijn.

Wat is het verschil tussen een modem en een router bij glasvezel?

Bij glasvezel zijn dit vaak twee aparte apparaten. Het ‘modem’ is de ONT (Optical Network Terminal), het kastje dat het lichtsignaal uit de glasvezel omzet naar een elektrisch internetsignaal. De ‘router’ sluit je hierop aan. Deze verdeelt het internetsignaal over al je apparaten via kabels en wifi. Sommige providers leveren een apparaat waar de glasvezel direct ingaat en dat zowel ONT als router is.

Geeft een mesh-systeem mij mijn volledige gigabit-snelheid via wifi?

Meestal niet. Een mesh-systeem is ontworpen voor maximale dekking, niet voor maximale snelheid op één punt. De verschillende ‘nodes’ communiceren met elkaar, wat altijd wat snelheidsverlies met zich meebrengt, tenzij je een duurder systeem hebt met een aparte, bedrade verbinding (‘backhaul’). Je krijgt overal in huis stabiele wifi, maar de snelheid per apparaat zal waarschijnlijk lager zijn dan de 940 Mb/s die je met een kabel haalt.