Wat is XGS-PON en wat merk je ervan?

XGS-PON is de nieuwste standaard voor glasvezelnetwerken, geschikt voor snelheden tot 10.000 Mb/s. Voor de meeste mensen is het nu nog vooral een technische upgrade op de achtergrond, die je pas merkt als je een internetabonnement van meer dan 1.000 Mb/s wilt afsluiten.

Inhoudsopgave

1. De kern van XGS-PON: meer capaciteit voor de toekomst
2. De techniek achter de afkorting: een passief optisch netwerk (PON)
3. De evolutie van PON: van GPON naar XGS-PON
4. GPON: de vorige standaard
5. XGS-PON: de nieuwe norm
6. Gedeelde capaciteit in de praktijk: heb je echt last van de buren?
7. De uitrol van XGS-PON in Nederland
8. Hoe weet je of je adres XGS-PON heeft?
9. Wat je nu doet
10. Veelgestelde vragen

De kern van XGS-PON: meer capaciteit voor de toekomst

De naam XGS-PON is een afkorting van de technische specificaties. Het staat voor Tien (X) Gigabit Symmetrisch (S) Passief Optisch Netwerk (PON). Het is de directe opvolger van GPON, de techniek die sinds de start van grootschalige glasvezelaanleg in Nederland de norm was. Het belangrijkste verschil is de totale capaciteit van het netwerk. Die is bij XGS-PON aanzienlijk hoger en bovendien volledig symmetrisch, wat betekent dat de uploadsnelheid gelijk is aan de downloadsnelheid.

Deze upgrade is vooral een investering in de toekomst. Netwerkbeheerders zoals KPN Netwerk en Delta Fiber maken hun infrastructuur hiermee klaar voor de komende jaren. Het internetgebruik blijft groeien en de toepassingen worden veeleisender. Denk aan streamingdiensten met steeds hogere beeldkwaliteit, de groei van cloudopslag voor back-ups en foto’s, en de toename van thuiswerken met intensief videovergaderen. Al deze ontwikkelingen vragen niet alleen om meer downloadsnelheid, maar vooral ook om een robuuste uploadsnelheid. XGS-PON voorziet in deze behoefte door de uploadcapaciteit fors te verhogen ten opzichte van zijn voorganger.

Voor jou als gebruiker betekent dit dat het netwerk waarop je bent aangesloten, klaar is voor de volgende generatie internetabonnementen. Providers kunnen dankzij XGS-PON abonnementen aanbieden met snelheden van 2.000, 4.000 of zelfs 8.000 Mb/s. Pas als je een dergelijk abonnement afsluit, maak je direct gebruik van de extra capaciteit die deze nieuwe techniek biedt. Met een standaardabonnement van 1.000 Mb/s zul je in de praktijk geen verschil ervaren tussen een GPON- of een XGS-PON-aansluiting. De verbinding is in beide gevallen stabiel en snel genoeg.

De techniek achter de afkorting: een passief optisch netwerk (PON)

Om de innovatie van XGS-PON te begrijpen, is het nuttig om te weten hoe een glasvezelnetwerk in een woonwijk is opgebouwd. De meeste Nederlandse netwerken maken gebruik van een PON-structuur, wat staat voor Passief Optisch Netwerk. Dit is een efficiënte en betrouwbare manier om veel adressen aan te sluiten.

Het begint in de wijkcentrale, een lokaal knooppunt van het netwerk. Vanuit hier vertrekt een dikke bundel glasvezelkabels de wijk in. Deze hoofdkabel wordt onderweg stapsgewijs opgesplitst naar steeds kleinere bundels. Dit splitsen gebeurt in ondergrondse kasten of straatkasten met behulp van optische splitters. Het cruciale woord hierbij is ‘passief’. Deze splitters zijn in feite geavanceerde prisma’s die het lichtsignaal verdelen over meerdere vezels. Ze hebben geen stroom nodig en bevatten geen actieve elektronica. Dit maakt het netwerk zeer betrouwbaar en onderhoudsarm. Er kan immers geen apparatuur in een straatkast oververhit raken of defect gaan door een stroomstoring. Uiteindelijk komt er bij elke woning een enkele, flinterdunne glasvezel binnen in de meterkast.

Omdat meerdere huishoudens (meestal tussen de 16 en 64) via deze splitters aangesloten zijn op dezelfde hoofdvezel vanuit de wijkcentrale, deel je de totale capaciteit van die vezel met je buren. Dit is een fundamenteel verschil met een point-to-point-netwerk, ook wel AON (Actief Optisch Netwerk) genoemd. Bij een AON-netwerk krijgt elk adres een eigen, ononderbroken glasvezel tot aan de wijkcentrale. Je deelt dan niets. Hoewel AON technisch gezien de meest directe verbinding biedt, is de aanleg ervan aanzienlijk duurder. Daarom wordt deze methode in Nederland slechts door een paar kleine, lokale netwerkbeheerders toegepast. PON is de landelijke standaard.

Het begrijpen van de PON-structuur helpt je te plaatsen waarom de totale capaciteit van de techniek (zoals GPON of XGS-PON) belangrijk is. Deze capaciteit wordt immers verdeeld over alle aangesloten adressen op die ene vezel.

De evolutie van PON: van GPON naar XGS-PON

Binnen de PON-architectuur zijn er door de jaren heen verschillende standaarden ontwikkeld, elk met een hogere capaciteit. Jarenlang was GPON (Gigabit PON) de norm voor alle nieuwe glasvezelaansluitingen in Nederland.

GPON: de vorige standaard

GPON biedt een totale gedeelde downloadcapaciteit van 2,5 Gigabit per seconde (2.500 Mb/s) en een uploadcapaciteit van 1,25 Gigabit per seconde (1.250 Mb/s). Deze bandbreedte wordt verdeeld over de groep aangesloten huishoudens. Omdat de uploadsnelheid lager is dan de downloadsnelheid, spreken we van een asymmetrische verbinding. Dit was lange tijd geen enkel probleem, omdat het meeste internetverkeer bestond uit downloaden: websites bezoeken, films streamen en software updaten. De maximale abonnementssnelheid die op een GPON-netwerk doorgaans werd verkocht, was 1.000 Mb/s.

XGS-PON: de nieuwe norm

XGS-PON is de logische volgende stap en verhoogt de capaciteit significant. Deze techniek levert een totale gedeelde capaciteit van 10 Gigabit per seconde (10.000 Mb/s), zowel voor downloaden als voor uploaden. De capaciteit is hiermee niet alleen vier keer zo hoog voor downloads, maar zelfs acht keer zo hoog voor uploads. Hiermee is het netwerk volledig symmetrisch, wat steeds beter aansluit bij modern internetgebruik. We sturen immers steeds meer data het internet op, zoals back-ups naar de cloud, het uploaden van 4K-video’s naar YouTube, of het live streamen van games. Ook voor stabiele videogesprekken tijdens het thuiswerken is een goede uploadsnelheid essentieel.

Een technisch voordeel voor de netwerkbeheerders is dat XGS-PON naast GPON kan functioneren op dezelfde fysieke glasvezel. De technieken gebruiken een andere golflengte (kleur) van het laserlicht. Hierdoor kan een netwerkbeheerder een wijkcentrale upgraden naar XGS-PON zonder dat bestaande klanten met een GPON-aansluiting daar iets van merken. Ze kunnen pas later, als ze dat willen, overstappen naar een abonnement dat de nieuwe techniek vereist.

Eigenschap	Point-to-Point (AON)	GPON	XGS-PON
Verbindingstype	Directe vezel per adres	Gedeelde vezel	Gedeelde vezel
Max. downloadsnelheid (gedeeld)	N.v.t. (1.000 Mb/s per adres)	2.500 Mb/s	10.000 Mb/s
Max. uploadsnelheid (gedeeld)	N.v.t. (1.000 Mb/s per adres)	1.250 Mb/s	10.000 Mb/s
Symmetrisch?	Ja	Nee	Ja
Capaciteit per vezel	1 adres	Tot 64 adressen	Tot 64 adressen
Gebruik in Nederland	Zeldzaam, lokale netwerken	Meest voorkomend (bestaand)	Nieuwe standaard

De overstap naar XGS-PON zorgt er dus voor dat het fundament van het netwerk klaar is voor de komende tien tot vijftien jaar. Je kunt erop vertrouwen dat de infrastructuur toekomstige snelheidsverhogingen en nieuwe internettoepassingen aankan.

Gedeelde capaciteit in de praktijk: heb je echt last van de buren?

Een veelgehoorde zorg bij een PON-netwerk is het idee van een gedeelde verbinding. Wat gebeurt er als alle buren tegelijkertijd 4K-films streamen, online gamen en grote bestanden downloaden? Vertraagt jouw verbinding dan? Het korte antwoord is: in de praktijk merk je hier vrijwel nooit iets van.

De totale capaciteit van de hoofdvezel is zo groot dat er bijna altijd een enorm overschot is. Vergelijk het met een snelweg met meerdere rijstroken naar een woonwijk. Zelfs als er veel auto’s rijden, is de kans op een file klein zolang er genoeg rijstroken zijn. Netwerkbeheerders passen een principe toe dat ‘overboeking’ heet. Ze weten uit statistieken dat het vrijwel nooit voorkomt dat alle aangesloten huishoudens op exact hetzelfde moment hun verbinding maximaal belasten. Op basis daarvan wordt een veilige marge berekend. Zelfs bij de oudere GPON-techniek is de 2.500 Mb/s aan downloadcapaciteit ruim voldoende om 32 huishoudens met een 1.000 Mb/s abonnement te bedienen zonder dat er merkbare vertraging optreedt.

Met de 10.000 Mb/s van XGS-PON is deze marge nog veel groter geworden. De kans op enige vorm van digitale filevorming is daarmee verwaarloosbaar klein. Als je toch traag internet ervaart via je glasvezelverbinding, zit de oorzaak bijna altijd in je eigen huis. Veelvoorkomende boosdoeners zijn een verouderde router, een slechte wifidekking of een trage computer. De verbinding die de meterkast binnenkomt is zelden het probleem. Lees onze tips over glasvezel en wifi om te zorgen dat je de maximale snelheid ook echt in huis benut.

De uitrol van XGS-PON in Nederland

De grote Nederlandse netwerkbeheerders, zoals KPN Netwerk, Delta Fiber en Open Dutch Fiber, zijn volop bezig met de implementatie van XGS-PON. Dit gebeurt op twee manieren:

1. Nieuwe aanleg: In gebieden waar nu voor het eerst glasvezel wordt aangelegd, wordt vrijwel altijd direct gekozen voor XGS-PON apparatuur in de wijkcentrales.
2. Upgrades van bestaande netwerken: In gebieden waar al een GPON-netwerk ligt, worden de wijkcentrales geleidelijk omgebouwd. De actieve apparatuur wordt daar vervangen door hardware die zowel GPON als XGS-PON ondersteunt.

Als bewoner merk je van deze upgrade in de wijkcentrale helemaal niets. Je bestaande abonnement en apparatuur blijven gewoon werken zoals voorheen. De verandering wordt pas relevant op het moment dat je een abonnement wilt afsluiten met een snelheid boven de 1.000 Mb/s. Om deze zogeheten multi-gigabit snelheden te kunnen leveren, is een aanpassing in jouw meterkast nodig.

Hiervoor moet een monteur langskomen. Deze vervangt het glasvezelkastje, de ONT (Optical Network Terminal), voor een nieuw model dat geschikt is voor XGS-PON. Daarnaast levert de provider een nieuwe router die deze hoge snelheden aankan via zijn internetaansluiting (de WAN-poort). De meeste standaardrouters hebben poorten van 1.000 Mb/s, maar voor een multi-gigabit abonnement is een router met een 2,5 Gb/s, 5 Gb/s of zelfs 10 Gb/s poort nodig. Pas nadat de ONT is vervangen en de juiste router is aangesloten, kan de provider de hogere snelheid activeren.

Het is belangrijk om te weten dat internetproviders, zoals KPN, Odido of hollandsnieuwe, afhankelijk zijn van de netwerkbeheerder. Ze kunnen pas abonnementen van meer dan 1.000 Mb/s aanbieden nadat de netwerkbeheerder de technische upgrade naar XGS-PON in een gebied heeft voltooid.

Hoe weet je of je adres XGS-PON heeft?

Voor consumenten is het niet altijd eenvoudig om te achterhalen welke specifieke techniek er op hun adres wordt gebruikt. Netwerkbeheerders en providers communiceren hier niet actief over. Toch zijn er een paar manieren om erachter te komen.

De meest betrouwbare indicator is de maximaal beschikbare internetsnelheid. Als je op jouw postcode een abonnement kunt afsluiten van 2.000 Mb/s of hoger, is de kans vrijwel honderd procent dat het onderliggende netwerk is uitgerust met XGS-PON. Zonder deze techniek zijn zulke snelheden niet leverbaar. De eenvoudigste manier om dit te controleren is door je postcode en huisnummer in te vullen in de vergelijker. Je ziet dan direct een overzicht van alle beschikbare providers en de snelheden die zij op jouw adres aanbieden.

Voor de technisch meer onderlegde gebruiker is er nog een methode: inspecteer de apparatuur in de meterkast. Op de ONT staat vaak een merk en modelnummer. Met een zoekopdracht op internet kun je de specificaties van dat model achterhalen en zien of het een GPON- of XGS-PON-variant is. Een compleet overzicht van de verschillende soorten apparatuur vind je in ons artikel over de glasvezelaansluiting in de meterkast.

Je weet nu dat de aanwezigheid van XGS-PON vooral een voorwaarde is voor het kunnen afnemen van de allersnelste internetabonnementen. Voor de meeste gebruikers is de upgrade een geruisloze verbetering die het netwerk klaarstoomt voor de toekomst.

Wat je nu doet

Met deze kennis over XGS-PON kun je een beter geïnformeerde keuze maken over je internetverbinding. Volg deze drie stappen om te bepalen wat deze techniek voor jou betekent.

1. Evalueer je huidige internetbehoefte. Bedenk of je daadwerkelijk een snelheid van meer dan 1.000 Mb/s nodig hebt. Voor de meeste huishoudens, zelfs met meerdere streamers en thuiswerkers, is 1.000 Mb/s ruim voldoende. Alleen als je zeer grote bestanden verstuurt (bijvoorbeeld als video-editor), met meerdere personen tegelijk zeer intensieve onlinetaken uitvoert of simpelweg de snelst mogelijke verbinding wilt, is een multi-gigabit abonnement het overwegen waard.
2. Controleer de beschikbaarheid op je adres. De snelste manier om te zien of XGS-PON op jouw adres actief is, is door een postcodecheck te doen. Onze vergelijker toont je direct welke snelheden leverbaar zijn. Zie je abonnementen van 2.000 Mb/s of meer? Dan is je aansluiting klaar voor de toekomst.
3. Vergelijk de abonnementen als je wilt upgraden. Als multi-gigabit snelheden beschikbaar zijn en je wilt hiervan profiteren, vergelijk dan de verschillende aanbieders. Let niet alleen op de maandelijkse kosten en de snelheid, maar ook op de meegeleverde hardware (router) en eventuele eenmalige kosten voor de installatie door een monteur.

Veelgestelde vragen

Is XGS-PON altijd beter dan GPON?

Technisch gezien is XGS-PON superieur vanwege de veel hogere en symmetrische capaciteit. Voor een gebruiker met een abonnement tot 1.000 Mb/s is er in de dagelijkse praktijk echter geen merkbaar verschil in prestaties. Het voordeel zit hem vooral in de toekomstbestendigheid en de mogelijkheid om abonnementen met snelheden van meer dan 1.000 Mb/s af te sluiten. Voor de meeste huishoudens is een stabiele GPON-verbinding nog steeds uitstekend.

Heb ik een nieuw modem nodig voor XGS-PON?

Ja, als je een abonnement afsluit met een snelheid hoger dan 1.000 Mb/s. In dat geval zijn er twee nieuwe apparaten nodig. Een monteur vervangt het glasvezelkastje (de ONT) door een XGS-PON-model. Daarnaast levert de provider een nieuwe router met een WAN-poort die deze hogere snelheden aankan, bijvoorbeeld een 2,5 Gb/s of 10 Gb/s poort. Voor abonnementen tot 1.000 Mb/s is je huidige apparatuur meestal gewoon bruikbaar.

Welke netwerkbeheerders gebruiken XGS-PON?

De grote Nederlandse netwerkbeheerders passen XGS-PON op grote schaal toe. KPN Netwerk en Delta Fiber gebruiken het als standaard voor nieuwe aanleg en zijn bezig hun bestaande GPON-netwerken te upgraden. Ook relatief nieuwe netwerken, zoals die van Open Dutch Fiber, worden direct met XGS-PON-technologie gebouwd. De kans is dus groot dat een nieuwe glasvezelaansluiting in Nederland gebaseerd is op XGS-PON.

Wat is AON of point-to-point glasvezel?

AON staat voor Actief Optisch Netwerk, ook bekend als point-to-point. Bij deze techniek krijgt elk huishouden een eigen, ononderbroken glasvezelverbinding tot aan de wijkcentrale. Je deelt dus geen capaciteit met buren. Hoewel dit technisch de meest robuuste oplossing is, is het ook aanzienlijk duurder om aan te leggen. Daarom wordt het in Nederland alleen door enkele kleinere, lokale glasvezelpartijen gebruikt en is PON de landelijke standaard.

Kunnen mijn apparaten de hoge snelheden van XGS-PON wel aan?

Dat is een belangrijke vraag. Om snelheden boven 1.000 Mb/s te benutten, moeten je apparaten dit ondersteunen. De meeste smartphones en laptops halen via wifi zelden meer dan 1.000 Mb/s. Voor de volledige snelheid heb je een computer nodig die met een kabel is aangesloten op de router. Deze computer moet een netwerkpoort hebben van 2,5 Gb/s of sneller. De meeste computers hebben standaard een 1 Gb/s poort, waarmee je dus niet de volledige snelheid van een multi-gigabit abonnement haalt.